Pochodzenie i właściwości drewna pochodzącego ze starych konstrukcji

Autor:

w

Współczesne podejście do materiałów budowlanych uwzględnia nie tylko ich wygląd i parametry techniczne, lecz też pochodzenie a także możliwość ponownego użycia. Dotyczy to w głównej mierze elementów drewnianych, które po zakończeniu eksploatacji budynku nie muszą być traktowane jako odpady. Drewno z odzysku może pochodzić z dawnych stodół, domów mieszkalnych, obiektów gospodarczych, magazynów czy zakładów przemysłowych.

W zależności od miejsca pochodzenia różni się sposobem obróbki, wymiarami i stopniem zużycia. Część elementów była uprzednio ręcznie ciosana, inne mają ślady dawnych maszyn stolarskich lub charakterystyczne otwory po mocowaniach. Przy ponownym wykorzystaniu istotne jest rozpoznanie gatunku drewna, ponieważ poszczególne rodzaje różnią się twardością, ciężarem i reakcją na zmiany wilgotności. Nie za każdym razem można ustalić wszystkie właściwości materiału na podstawie jego wyglądu. W sytuacji elementów użytych do konkretnych zastosowań potrzebna może być dodatkowa ocena techniczna.

Jednym z zagadnień związanych z ponownym wykorzystaniem materiałów jest ich przechowywanie przed rozpoczęciem dalszych prac. Stare drewno, które zostało pozyskane w trakcie rozbiórki, nie powinno być zaraz zamykane w pomieszczeniach lub wykorzystywane bez sprawdzenia jego wilgotności. Długotrwałe składowanie w nieodpowiednich warunkach może prowadzić do odkształceń, powstawania pleśni i dalszego niszczenia powierzchni. Istotne jest oddzielenie poszczególnych elementów oraz zapewnienie im warunków umożliwiających stopniowe implementację do otoczenia. W praktyce trzeba także zwracać uwagę na pozostałości metalowych łączników. Zardzewiałe gwoździe, śruby i fragmenty okuć mogą utrudniać późniejsze cięcie, frezowanie albo szlifowanie (więcej informacji: bardage en pin). Ich usunięcie wymaga dokładności, ponieważ uszkodzenie krawędzi może ograniczyć możliwość zastosowania deski albo belki w planowanym wymiarze. Niektóre ślady po dawnych mocowaniach pozostawia się jednakże celowo, jeśli nie wpływają na sposób użytkowania elementu.

W projektowaniu budynków i wnętrz można zauważyć różne sposoby łączenia materiałów o odmiennym charakterze. Stare drewno w nowoczesnej architekturze pojawia się między innymi w przestrzeniach mieszkalnych, obiektach usługowych i budynkach o funkcji publicznej. Może być wykorzystywane jako okładzina ścienna, materiał na podłogi, fragment zabudowy sufitowej albo detal wyposażenia. W niektórych projektach pozostawia się wyraźne ślady wcześniejszego użytkowania, w innych powierzchnię poddaje się dokładniejszej obróbce. Decyzja uzależniony jest od charakteru całego wnętrza a także funkcji, jaką ma pełnić dany szczegół. Ważne jest też ranking kolorystyczne (sprawdź też: roble antiguo). Drewno o ciemnej, nierównomiernej powierzchni zupełnie inaczej wpływa na odbiór przestrzeni niż jasne deski po częściowym zeszlifowaniu. Przy większych powierzchniach trzebprócz tego uwzględnić iteracja wzoru i rozmieszczenie poszczególnych fragmentów. Przypadkowy układ elementów może powodować widoczne różnice w ich szerokości i odcieniu, dlatego rozmieszczenie materiału na prawdę bardzo często planuje się jeszcze przed montażem.

Osobnej uwagi wymaga zastosowanie odzyskanego drewna w elementach mających kontakt z wodą, gruntem lub zmiennymi warunkami atmosferycznymi. W takich miejscach wcześniejsza historia materiału ma szczególne znaczenie. Belka, która przez lata znajdowała się wewnątrz suchego budynku, może inaczej reagować na warunki zewnętrzne niż drewno uprzednio użytkowane na elewacji. Nie należy zakładać, że naturalne postarzenie znaczy odporność na dalsze działanie wilgoci. Znaczenie ma również sposób zaprojektowania połączeń, odprowadzanie wody oraz możliwość późniejszej konserwacji. Przy wykorzystaniu drewna jako części konstrukcji niezbędne jest sprawdzenie jego przydatności do przenoszenia przewidzianych obciążeń. Nie wystarczy ocena wizualna ani przekonanie, że materiał przez sporo lat zachował pierwotny kształt. W projektach wykorzystujących elementy z rozbiórki trzeba uwzględnić również ograniczoną dostępność identycznych części, co może posiadać wpływ na kolejność prac i ewentualne zmiany w pierwotnych założeniach.

Warto sprawdzić: reclaimed wood.