Zmiana codziennych przyzwyczajeń zwykle zaczyna się od zauważenia rzeczy, które przedtem wykonywało się prawie w sposób automatyczny. Sposób reagowania na stres, odkładanie obowiązków, unikanie nieprostych rozmów czy ciągłe porównywanie się z innymi mogą przez długi okres czasu wydawać się zwykłą częścią dnia. Dopiero obserwacja własnych zachowań pozwala sprawdzić, które z nich w rzeczywistości służą określonym celom, a które utrudniają ich realizację.
Pytanie, jak zmodyfikować własne życie, nie musi zatem oznaczać nagłego przewrócenia codzienności do góry nogami. Często chodzi raczej o rozpoznanie powtarzających się schematów i stopniowe modyfikowanie tych elementów, na które dana osoba ma realny wpływ. W praktyce znaczenie moraz określenie, czego właściwie oczekuje się od zmiany. Przeciwnie wygląda praca nad lepszą organizacją czasu, przeciwnie nad relacjami, a jeszcze inaczej nad sposobem reagowania w sytuacjach napięcia.
W tym kontekście na prawdę bardzo często pojawia się pojęcie rozwój osobisty, które obejmuje wiele różnych działań i nie ma jednego, uniwersalnego przebiegu (zobacz również: rozwój osobisty ebook). Dla jednej osoby będzie to nauka planowania i wyznaczania granic, dla innej zdobywanie nowych kwalifikacji lub praca nad sposobem komunikowania własnych potrzeb. Istotne jest rozróżnienie pomiędzy konkretną zmianą zachowania a samym zdobywaniem wiedzy. Można poczytać wiele książek dotyczących organizacji, motywacji czy relacji, a równocześnie nie zmodyfikować żadnego zwyczajnego nawyku. Z drugiej strony wręcz niewielka modyfikacja rutyny może ujawnić kłopoty, których przedtem nie było widać. Na przykład ustalenie bardziej realistycznego planu dnia może przedstawić, że trudność nie wynika z braku czasu, lecz z częstego przerywania pracy. W takich wypadkach przydatne jest sprawdzanie efektów własnych wyborów zamiast zakładania z góry, że określona metoda będzie właściwa dla każdego.
W opisach pracy nad nawykami i sposobem myślenia można też spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. Jest ono używane w różnych kontekstach, między innymi przy omawianiu automatycznych reakcji, przekonań a także utrwalonych możliwości interpretowania zdarzeń. Warto jednak zachować ostrożność wobec uproszczonego przedstawiania umysłu jako systemu, który można dowolnie „przeprogramować” za pomocą pojedynczych technik (zobacz również: ebook o rozwoju osobistym). Na zachowanie wpływa sporo czynników, takich jak wcześniejsze doświadczenia, aktualna sytuacja, emocje, środowisko oraz wyuczone schematy działania. Powtarzanie określonej czynności może sprzyjać utrwalaniu nawyku, ale nie oznacza automatycznej zmiany wszystkich związanych z nim przekonań. W praktyce pomocne bywa dokładne określenie sytuacji, w których pojawia się konkretny schemat, a także sprawdzenie, co zwykle następuje bezpośrednio przed nim i po nim. Taka obserwacja pozwala pracować nad konkretnym zachowaniem zamiast traktować przeróbkę jako abstrakcyjny proces.
Nie każda próba przeróbek własnego życia przebiega w sposób równy. Początkowa motywacja może być wysoka, a po kilku tygodniach pojawia się zmęczenie, brak czasu lub powrót do wcześniejszych przyzwyczajeń. Jest to także moment, w którym warto oszacować, czy przyjęte założenia były możliwe do utrzymania w zwykłych ustaleniach. Zbyt duża liczba przeróbek naraz na prawdę bardzo często utrudnia postanowienie, co naprawdę przyniosło dany skutek. Z kolei bardzo nieznaczny zakres działania może nie dawać wystarczających informacji o tym, czy obrany kierunek ma sens. Dlatego obserwowanie własnych reakcji, zapisywanie powtarzających się trudności i korygowanie wcześniejszych zaleceń może być częścią dłuższego procesu. Zmiana sposobu działania nie za każdym razem oznacza wyeliminowanie określonych zachowań. Niekiedy chodzi o nauczenie się rozpoznawania momentu, w którym pojawia się stary schemat, i świadome wybranie innej reakcji. Takie podejście umożliwia patrzeć na przeróbkę bardziej praktycznie, bez oczekiwania natychmiastowych wyników i bez przypisywania jednej technice odpowiedzialności za cały proces.
Warto sprawdzić: Potęga podświadomości jak zmienić swoje życie.